چرا آمار تقریبا همه کشورها در مورد کرونا گمراه کننده است
جدول زیر جدیدترین و دقیقترین آماری است که از وضعیت اپیدمی کرونا در کشورهای مختلف در دست است.
هر کسی که کمی به این اعداد دقت کند متوجه یک نکته میشود: نسبت جانباختگان به مبتلایان در کشورهای مختلف به شدت ناهمخوانی دارد. به عنوان مثال آمار ایران و آلمان (که هر دو حدود ۸۰ میلیون جمعیت دارند) را مقایسه کنید: ایران حدود ۱۸ هزار مبتلا و ۱۳۰۰ جانباخته اعلام کرده است، ولی آلمان با حدود ۱۵ هزار مبتلا فقط ۴۴ جانباخته دارد! در نظر اول نرخ مرگ و میر کرونا در ایران حدود ۷ در صد و در آلمان حدود سه دهم در صد است، یعنی تقریبا ۲۴ برابر.
علت این تفاوت فاحش چیست؟ شاید بسیاری از خوانندگان گمان کنند که این ناشی از ضعف سیستم درمانی ایران است، ولی این عامل به هیچ وجه کافی نیست: تنها در صد کوچکی از مبتلایان حالشان در حدی وخیم میشود که بدون مراقبتهای ویژه حتما میمیرند، ولی (چون برای این بیماری هنوز داروی خاصی کشف نشده) در آلمان هم فقط بین نصف تا دو سوم آنها را میتوانند نجات بدهند، یعنی حتی اگر در ایران همه بیماران را به حال خود رها میکردند اختلاف شاید فاکتور ۳ بود و نه ۲۴.
اما چون وقتی پای ایران به میان میآید هموطنان به عجیبترین تئوریها روی میآورند یک مثال دیگر: نرخ مرگ و میر در ایتالیا بیش از ۸ در صد و در کره جنوبی حدود ۱ در صد است. ایتالیا یک کشور جهان سومی نیست، و بویژه ناحیه ای در شمال ایتالیا که کانون این مشکل است یکی از پیشرفته ترین و ثروتمندترین مناطق اروپا است.
فرضیه بعدی میتواند این باشد که ما با چند تیپ مختلف از این ویروس سر و کار داریم که همه یکسان مرگبار نیستند. اگرچه صحیح است که این ویروس دائما جهش میکند، ولی این یک امر عادی است که محققین کاملا تحت نظر دارند و حتی از روی اختلافات جزیی در کد ژنتیک میتوانند ردیابی کنند که منشاء ویروس در هر کشوری از کجا بوده است. این مبحث «فیلوژنی» نامیده میشود، یک مثال برای « شجره نامه» این ویروس:
این فرضیه که این اختلافات جزیی در کد ژنتیک تفاوت فاحشی در نرخ مرگ و میر ایجاد کرده باشند هنوز تایید معتبر علمی ندارد، یک مقاله چینی که چنین ادعائی کرده بود ضعف جدی تکنیکی داشت.
و اما حل معما بسیار ساده است: آمار مبتلایان در تقریبا تمام کشورها به مراتب پایین تر از عدد واقعی است، علتش هم در درجه اول این است که اصلا ظرفیت لازم برای تست وجود ندارد! آلمان و کره جنوبی دو کشوری هستند که با اختلاف زیاد بیشترین تعداد تستها را انجام داده اند، در نتیجه مبتلایان بیشتری یافته اند (که اکثریت مطلق آنها یا هیچ علائم بیماری ندارند و یا بیماریشان انقدر خفیف است که در کشورهای دیگر بعید بود کسی از آنها تست بگیرد). در آلمان فقط ظرف یک هفته اخیر حدود ۱۰۰ هزار تست انجام شده اند. در ایران در تمام ماههای اخیر بعید است بیش از ۴۰ هزار تست انجام شده باشند (چون وزارت بهداشت تعداد تستهای مثبت را ۱۸ هزار و سهم تستهای منفی را حدود نصف اعلام کرده است).
چرا توجه به این نکته بسیار مهم است (و در آینده مهمتر هم خواهد شد)؟ چون اکثر کشورها ظرفیت ناکافی برای تست صحیح این ویروس دارند و خواهند داشت. آلمان اینجا یک وضعیت استثنایی دارد، چون تعداد فوق العاده زیادی آزمایشگاه مجهز در سطح کشور وجود دارند، تست PCR این ویروس در خود کشور ابداع شده، و از همان موقع هم خودشان را برای چنین وضعیتی آماده کرده اند. با وجود این در صورت تداوم اپیدمی با روند فعلی آلمان هم بزودی به مرز ظرفیتش میرسد، خیلی ساده چون هیچ ظرفیت فنی نمیتواند پا به پای رشد نمایی این ویروس حرکت کند. پس هر چه اپیدمی بیشتر گسترش پیدا کند آمار مبتلایان (بر اساس تستهای مثبت) غلط تر خواهد شد، بویژه در کشورهایی که ظرفیت آزمایشگاهی پایین تری دارند.
بنابراین خوانندگان باید یاد بگیرند که آمار رسمی مبتلایان را (در هیچ کشوری!) جدی نگیرند. تعداد واقعی مبتلایان را میتوان از آمار بیمارانی که با علائم این بیماری نیاز به مراقبتهای ویژه دارند یا میمیرند خیلی بهتر تخمین زد.
این نکته یک جنبه مثبت هم دارد: به احتمال قوی نرخ مرگ و میر پایین در آلمان (حدود سه دهم درصد) به عدد واقعی خیلی نزدیکتر است تا مثلا نرخ هفت در صدی ایران. از طرف دیگر چون آمار رسمی مبتلایان در ایران به نحو فاحشی غلط است تعداد مرگ و میر در نهایت میتواند همان چند صد هزار نفر (ولی نه چند میلیون نفر!) باشد.
توی کانادا آنقدر همه چیز زیر ذره بین هست که حتی یکنفر هم بخاطر بیماری دیگری فوت کرده بود را به حساب کرونا گذاشتند بعد اختلاف ایجاد شد و حالا دعوا سر این است که چرا دولت اشتباهی اون مرحوم را به کرونا ربط داده. وزارت بهداری و درمان هم گفته ما به علت مرگ او مشکوک بودیم. خلاصه الان کار به گیس و گیس کشی رسیده.
در کشورهایی که رسانه ها آزادند دولتها کمتر میتوانند لاپوشانی کنند و دروغ بگویند.
مشکل فقط «لاپوشانی» نیست:
یک مشکل این است که اکثر کشورها اصلا ظرفیت لازم برای تست کافی را ندارند. وقتی هم که اپیدمی گسترش پیدا کند انجام تست فعلی برای پیداکردن مبتلایان غیر ممکن میشود، حتی ظرفیت آزمایشگاهی آلمان هم دیگر جواب نمیدهد.
مشکل اساسیتر این است که ناقلین این ویروس در حدود یک سوم موارد اصلا علائمی ندارند، و در حدود ۵۰ در صد سایر موارد علایمشان خفیف است و احتمالا به پزشک مراجعه نمیکنند. چطور میشود همه اینها را پیدا و تست کرد؟
به عنوان مثال در آمریکا هم این ویروس چندین هفته در حال گسترش بود، ولی چون تست کافی انجام نمیشد تا همین اواخر ابعادش را کسی نمیدانست. به احتمال قوی در همان دوره ناقلین زیادی از مرز باز به کانادا آمده اند. کمی صبر کنید، تبعاتش خودشان را نشان خواهند داد…
نوشته ای بسیار پر وپیمان و بر پایه آمار و ارقام مستند و علمی است.
دست مریزاد!!!!
متاسفانه ظاهرا از این مقاله سوء برداشت شده (یا تیتر من «گمراه کننده» بوده و یا خوانندگان در این اوضاع تمرکز لازم برای خواندن دقیق مقاله را ندارند).
پیام این مقاله این نیست که همه کشورها «لا پوشانی» میکنند، بلکه اینکه آنهایی هم که مطلقا قصد لاپوشانی ندارند و حتی شاگرد اولهایشان بیشتر از آن ناقل ویروس دارند که آمار رسمی (تستهای مثبت) نشان میدهند. دلیل اصلی اش هم این است که بخش عمده ای از ناقلین این ویروس یا علائم ندارند و یا با علائم خفیف به پزشک مراجعه نمیکنند، و بنابراین به این سادگیها کشف نمیشوند.
دقیقترین آمار متعلق به کشورهای آلمان و کره جنوبی است، نه فقط به این خاطر که بیشترین تعداد آزمایشگاههای مجهز را دارند، بلکه چون نسبتا کارآمد سعی میکنند هر کسی که ریسک ابتلا داشته را تست کنند: مثلا وقتی تست کسی مثبت میشود تلاش میکنند هر کسی که با او تماس غیر گذرا داشته را پیدا کنند. بنابراین آمار جانباختگان بواسطه کرونا نزدیک به صد در صد دقیق، و آمار مبتلایان (تا کنون) نزدیک به واقعیت است. ولی حتی آلمان هم بزودی به مرز ظرفیت آزمایشگاهی اش میرسد (چون این ظرفیت را نمیتوان با یک تابع نمایی افزایش داد)، بعد از آن آمار مبتلایان در آلمان هم نادقیق تر میشود.
در ایران اما آمار رسمی کاملا پرت هستند، چون هم مسئولین قصد پنهانکاری داشتند و دارند، و هم اپیدمی آنقدر گسترش یافته که دیگر غربالگری به شیوه آلمان یا کره جنوبی غیر ممکن شده است. منتهی باز هم همه اعداد به یک نسبت غلط نیستند: تعداد جانباختگان بواسطه کرونا احتمالا ۵-۲ برابر آمار رسمی است، تعداد مبتلایان اما احتمالا ۵۰-۱۰ برابر آمار رسمی (یعنی تستهای مثبت).
مطلب بسیار خوب و مدللی بود. ایران حتی خیلی ها را در بیمارستان هم نمیپذیرند و آمار آن فقط بر اساس بیمارانی است که پذیرفته شده اند. بخشی از خانواده ما در ایران مبتلا به این ویروس شدند و همه خوب شدند هر چند یکی بسیار سختی کشید تا بهبود پیدا کرد. نتیجه شما درست و منطقی است و درصد تلفات بسیار کمتر از آمار رسمی است.
یک محاسبه دیگر که موضوع را روشنتر میکند:
بنابر این گزارش مبتنی بر آمار اعلام شده از طرف بیمارستانهای ایران تا روز اول فروردین/ بیستم مارس (تاریخ جدول فوق) حدود ۴۷ هزار نفر با علائم بالینی کرونا در بیمارستانهای ایران بستری شده اند.
ولی اینها همه مبتلایان نیستند: بر اساس آمار چینی حداکثر ۲۰ در صد مبتلایان نیاز به بستری شدن در بیمارستان دارند. حتی اگر در ایران همه این افراد در بیمارستان پذیرش شده باشند باید عدد مبتلایان را حداقل ۲۳۵ هزار نفر تخمین زد. با آمار ۱۲۸۴ جانباخته در جدول فوق نرخ مرگ و میر ایران هم پنج دهم در صد میشود.
البته از یک طرف تعداد جانباختگان در ایران احتمالا بیشتر از عدد رسمی است (این گزارش به جمع بندی دوبرابری میرسد، تا پنج برابر هم ادعا میشود)، و از طرف دیگر بعید است واقعا ۲۰ در صد مبتلایان در ایران در بیمارستانها پذیرش شده باشند (گزارشها از ایران حاکی از این هستند که تا حال کسی وخیم نباشد به زحمت بستری میشود). اگر بدبینانه ترین فرضیات را در نظر بگیریم نرخ مرگ و میر ۲.۵ در صد میشود، تخمین واقعبینانه نزدیکتر به یک در صد است.
یک تحقیق دیگر که به این نتیجه میرسد که در ایران و ایتالیا تنها ۵-۱۵ در صد مبتلایان کشف شده اند، در آلمان و کره جنوبی اما ۵۰-۱۰۰ درصد:
https://twitter.com/AdamJKucharski/status/124185317029442765
https://twitter.com/AdamJKucharski/status/1241853170294427653