همه ما انسانهایی که بر روی این کره خاکی زندگی می کنیم نسبت به ویرانی و نابودی محیط زیست و منابع طبیعی احساس مسئولیت می کنیم. تخریب محیط زیست دودش به چشم همه موجودات و همه انسانها می رود و حتی سلامتی و زندگی نسل های بعدی را نیز به خطر می اندازد.
اما تصور نکنید که همه سازمان ها و گروههایی که مدافع محیط زیست هستند و در این زمینه فعالیت می کنند واقعا دغدغه شان حفظ محیط زیست است. برخی از ارگان های بین المللی برای رسیدن به اهداف تسلط مالی خود بر بازارهای جهانی حفاظت از محیط زیست را بهانه کرده و در پوشش آن مسیری را ترسیم می کنند که در حالت خوشبینانه ممکن است 10 درصد به نفع محیط زیست باشد اما 90 درصد نتایج آن فعالیتها به جیب کارتل ها و افراد کلیدی تجارت جهانی می رود.
مثلا اتحادیه اروپا از سال 2007 یکسری مقررات و استاندارد وضع کرده برای کالاهای وارداتی. از سال 2021 هر تولید کننده و هر تاجری که بخواهد کالایی را به اروپا (بغیر از انگلیس) صادر کند باید علاوه بر دارا بودن استانداردها و مجوزهای قبلی، گواهینامه REACH را نیز داشته باشد و الا از گردونه رقابت در بازار اروپا حذف میشود. توضیحات زیر را از روی وبسایت محیط زیست اتحادیه اروپا انتخاب کرده ام:
REACH با هدف شناسایی بهتر و زودتر خصوصیات ذاتی مواد شیمیایی ، حفاظت از سلامت انسان و محیط زیست را بهبود بخشیده است. این کار توسط چهار فرآیند REACH انجام می شود ، یعنی ثبت ، ارزیابی ، مجوز و محدودیت مواد شیمیایی. همچنین REACH با هدف تقویت نوآوری و رقابت در صنعت مواد شیمیایی اتحادیه اروپا است.
“بدون داده بدون بازار”: ( یعنی اگر اطلاعات مواد ترکیب شده را ندهید از بازار اروپا محروم میشوید) آیین نامه REACH مسئولیت مدیریت خطرات ناشی از مواد شیمیایی و ارائه اطلاعات ایمنی در مورد مواد را بر عهده صنعت قرار می دهد. تولیدکنندگان و واردکنندگان ملزم به جمع آوری اطلاعات در مورد خواص مواد شیمیایی خود هستند ، که امکان استفاده ایمن از آنها را فراهم می کند و اطلاعات را در یک بانک اطلاعاتی مرکزی در آژانس مواد شیمیایی اروپا (ECHA) در هلسینکی ثبت می کنند.
این پایگاه داده ها را برای کار با سیستم مدیریت می کند ، ارزیابی عمیق مواد شیمیایی مشکوک را هماهنگ می کند و در حال ایجاد یک بانک اطلاعاتی عمومی است که در آن مصرف کنندگان و متخصصان می توانند اطلاعات خطر را پیدا کنند. این آیین نامه همچنین در صورت شناسایی گزینه های مناسب ، جایگزینی تدریجی خطرناکترین مواد شیمیایی (که به آنها “مواد بسیار نگران کننده” گفته می شود) را فراخوانی می کند. یکی از دلایل اصلی توسعه و تصویب آیین نامه REACH این بود که سالهاست تعداد زیادی از مواد تولید و در بازار اروپا عرضه می شوند ، بعضی اوقات در مقادیر بسیار بالایی ، و در عین حال اطلاعات کافی در مورد خطرات ناشی از آنها وجود ندارد. به سلامتی انسان و محیط زیست می پردازند برای اطمینان از اینکه صنعت قادر به ارزیابی خطرات و خطرات مواد و نیز اقدامات مدیریت ریسک برای محافظت از انسان و محیط زیست است ، نیاز به پر کردن این شکافهای اطلاعاتی وجود دارد. با شروع به کار در سال 2007 ، مقررات REACH بیش از 11 سال به مرحله تدوین رسیده است.
خب همانطور که ملاحظه می کنید ظاهر قضیه خیلی انساندوستانه است و در راستای حفظ محیط زیست اما محصولات بسیاری از شرکتها از گردونه رقابت حذف میشوند و در عوض بازار انحصاری برای برخی شرکتهای خودی فراهم میشود.
بخاطر همین است که چشم بسته نمی توان دنبال رو هر هیاهو و جنجال ها راه افتاد. باید در طرفداری از فعالیتهای محیط زیستی ابتدا ببینیم چه سفره هایی و برای چه افرادی پهن شده است.
در ایران هم یاد گرفته اند. وقتی صحبت از «تعرض به منابع طبیعی» میشود فکر همه (در نتیجه تبلیغات هدفمند) به میرود سوی مواردی مانند کوه دماوند یا فلان آبشار بکر در جنگلهای شمال، در صورتی که برنامه اینها این است که همان چند در صد زمینی که تا کنون دست مردم است را به نام دولت سند بزنند یا حداقل از صاحبانشان یک باج درست و حسابی بگیرند. الان مورد داریم یک اداره یا نهاد مدعی کل یک شهرستان (یعنی حتی خانه های مسکونی سند و مجوز دار) شده! جالب اینکه در بسیاری موارد ادارات و نهادهای مختلف سر غنائم احتمالی مثل کفتار به جان هم افتاده اند.
از رییس اداره اراضی پرسیده بودند با این وصف به نظر شما مردم کجا زندگی کنند؟ میدانید جوابش چه بود؟ «در شهرهای بزرگ بلند مرتبه (تر) سازی شود!»
حالا پشت این سیاست چیست، محیط زیست یا منافع دلالان؟
موضوع دیگری که در ذهن من خطور کرد این بود که جهان دارد طوری قانونمند میشود که اگر با این قواعد آشنا نباشی و یا توی تیم آنها نباشی هرگز تو را وارد بازی نمی کنند
جمهوری اسلامی باعث شد ایران و صنایع داخلی فرسنگها با معیارهای بین المللی فاصله بگیرد و عقب بماند. بهمین خاطر حتی مشکلات سیاسی هم حل شود ما موانع زیادی داریم تا با دنیا تعامل کنیم
بله، یک نمونه خیلی جالب دارم:
در جریان مذاکرات برجام هر کسی دغدغه خودش را با ج.ا. داشت: یکی هسته ای، یکی موشکها، یکی تروریسم…ولی نماینده آلمان (خانم شمیت، که زن آرامی است) فقط موقعی که صحبت از «اف ای تی اف» میشود و اینکه ایرانی ها میگویند با آن مشکل جدی ندارند براق میشود، عراقچی را کنار میکشد و میگوید: «جدی حاضرید همکاری کنید؟»
میدانید چرا این جور چیزها برای اینها انقدر مهم است؟ تروریسم، قاچاق؟ خیر، اینها نمیخواهند سرمایه ها جای فرار داشته باشند!