آیا ملی شدن نفت ایده امریکا بود؟
کتابی را می خوانم که نویسنده اش روزنامه نگاری است که خود در سالهای ۱۳۲۰ از نزدیک شاهد وقایع بوده و با بسیاری از افراد مشهور آن دوره از جمله مصدق و اعضای جبهه ملی معاشرت داشته است. نام این نویسنده ابراهیم صفایی است. ( متولد ۱۲۹۱ درگذشت ۱۳۸۶).
او در بخشی از خاطراتش درباره کشمکش یاران مصدق با دولت رزم آرا و وزیر دارایی وقت غلامحسین فروهر (با داریوش فروهر اشتباه نشود) و ماجرای ملی شدن نفت در چند جا بصراحت می گوید این ایده امریکایی ها بوده!
احتمالا امریکایی ها می خواستند انحصار نفت که در دست انگلیسی ها بود را بشکنند و جایی برای خودشان باز کنند که البته در این راه موفق هم شدند و تشکیل کنسرسیوم آنها را به هدفشان رساند.
دولت کانادا امتیاز استخراج نفت را از طریق مناقصه به شرکتها می دهد، و از آنها مالیات نیز می گیرد.
و خود را درگیر استخراج و صادرات و مدیریت کارمندان و کارگران نمی کند.
من همیشه فکر کرده ام که قتل رزم آرا کار امریکائیها بود. جندین تن از اعضای دولت او در خاطرات خویش عنوان کرده اند که رزم آرا در آخرین جلسه دولت با شادی پاکت بسته ای را نشان داده و گفته بود خبرهای خیلی خوبی دارم و به زودی همه خواهید دید. آنها گمان میزنند که آن پاکت حاوی قرارداد 50-50 یا مشابه آن با انگلیس بوده. آن قتل تاریخ ایران را به کلی تغییر داد. قاتل او را هم جون قاتل کسروی آزاد کردند و ما امروز تاوان همان بی اخلاقی ها را میدهیم.